Zwolnienie ze składki zdrowotnej w 2026 – kto skorzysta?

Składka zdrowotna od wejścia Polskiego Ładu nieustannie jest na ustach polskich przedsiębiorców i rodzi nie lada kontrowersje. Każdy, kto prowadzi firmę, musi pamiętać o opłacaniu ubezpieczenia społecznego oraz zdrowotnego.

W pierwszym przypadku istnieją dość powszechne sposoby na uniknięcie lub zmniejszenie tej daniny, np. poprzez zbieg tytułów ubezpieczeń czy skorzystanie z małego ZUS plus.

W przypadku składki zdrowotnej nie jest tak łatwo – co do zasady przedsiębiorca, niezależnie od wybranej formy opodatkowania czy skali prowadzonej działalności, zobowiązany jest do jej opłacania i nie ma oda tego większych lub mniejszych preferencji.

Istnieje jednak dosyć wąska grupa osób, które obejmuje zwolnienie ze składki zdrowotnej. W 2026 roku nabiera to szczególnego znaczenia, bowiem dla wielu przedsiębiorców ten rok przyniesie rekordowe wzrosty składek naliczanych przez ZUS.

Z artykułu dowiesz się:

– o tym kto w 2026 roku może nie płacić składki zdrowotnej

– czy zwolnienie dotyczy także działalności na ryczałcie

– jak ma się składka zdrowotna w stosunku do urlopu macierzyńskiego

– w jakich sytuacjach grozi utrata prawa do zwolnienia ze składki zdrowotnej

Zasada powszechności składki zdrowotnej

Zasada jest jedna – każda osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Co istotne, obowiązek ten istnieje niezależnie od tego, czy przedsiębiorca opłaca składki na ubezpieczenia społeczne.

Nawet brak obowiązku uiszczania do ZUS kwot na składki emerytalno-rentowe nie zwalnia automatycznie ze składki zdrowotnej.

Jednocześnie przepisy prawa w pewnych sytuacjach przewidują możliwość odstąpienia od rygorystycznego stosowania powyższej zasady.

Zwolnienie ze składki zdrowotnej ma jednak charakter szczególny i jest uzależnione od spełnienia ściśle określonych warunków, przede wszystkim dotyczących statusu osoby prowadzącej działalność oraz osiąganych przez nią przychodów.

Zwolnienie ze składki zdrowotnej a osoby z niepełnosprawnością

Pierwszą grupą, którą należy wymienić w temacie zwolnienia ze składki zdrowotnej, jest ta obejmująca osoby prowadzące działalność gospodarczą, które posiadają orzeczony umiarkowany albo znaczny stopień niepełnosprawności.

Zwolnienie ze składki zdrowotnej przysługuje, jeżeli osoba taka:

• uzyskuje przychody z działalności nieprzekraczające miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (50% x 1973,36 = 986,68 zł), lub
• opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Warto zauważyć, że nie ma tutaj znaczenia wysokość pobieranych świadczeń z tytułu niezdolności do pracy.

Nawet przekroczenie progu minimalnego wynagrodzenia nie pozbawia przedsiębiorców prawa do skorzystania z omawianego zwolnienia.

Przepisy dopuszczają również możliwość skorzystania ze zwolnienia przez przedsiębiorców, którzy nie posiadają formalnie ustalonego stopnia niepełnosprawności, lecz dysponują orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS potwierdzającym niezdolność do pracy.

Tego rodzaju orzeczenie traktowane jest na potrzeby składki zdrowotnej jako wystarczająca podstawa do zastosowania preferencji.

Zwolnienie ze składki zdrowotnej a emerytura lub renta

Kolejną kategorią podmiotów korzystających z omawianych preferencji są emeryci i renciści prowadzący działalność gospodarczą.

Dotyczy to zarówno osób, które kontynuują działalność po uzyskaniu prawa do świadczenia, jak i tych, które decydują się rozpocząć ją dopiero po przejściu na emeryturę lub rentę.

Zasadą jest, że emeryci i renciści nie podlegają obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności, natomiast nadal są objęci obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Od tej reguły istnieje jednak istotny wyjątek.

W 2026 roku zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej przysługuje emerytom i rencistom, których świadczenie emerytalne lub rentowe brutto nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, wynoszącego 4 806 zł brutto.

Spełnienie tego warunku nie jest jednak wystarczające samo w sobie. Dodatkowo przedsiębiorca musi:

• osiągać przychody z działalności gospodarczej w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (50% x 1973,36 = 986,68 zł), lub
• rozliczać podatek dochodowy z działalności w formie karty podatkowej.

Pracownicy prowadzący działalność na ryczałcie

Zwolnienie ze składki zdrowotnej dotyczy również przedsiębiorców, którzy nie mają nabytych praw do emerytury lub renty, ani też nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności.

Muszą jednak posiadać umowę o pracę.

Osoby, które jednocześnie pozostają w stosunku pracy i prowadzą JDG opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mogą liczyć na omawianą preferencję, o ile:

• podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zatrudnienia nie przekracza minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na dzień 1 stycznia 2026 roku,
• przychody z działalności gospodarczej nie przekraczały 50% minimalnego wynagrodzenia, oraz
• podatek dochodowy był opłacany w formie ryczałtu.

Przedsiębiorca w czasie urlopu macierzyńskiego

Zasadniczo przedsiębiorcy w okresie pobierania zasiłku chorobowego czy opiekuńczego są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Czasowa niezdolność do pracy nie zwalnia z obowiązku opłacania tej daniny na rzecz ZUS. Nie dotyczy to jednak urlopu macierzyńskiego – kobiety prowadzące działalność gospodarczą mogą zostać zwolnione z opłacania składki zdrowotnej na czas jego trwania, pod warunkiem że pobierany zasiłek macierzyński nie przekracza wysokości świadczenia rodzicielskiego (obecnie to 1000 zł netto miesięcznie). W sytuacji, gdy zasiłek jest wyższy, prawo do zwolnienia nie przysługuje.

Co istotne, zwolnienie to ma zastosowanie niezależnie od źródła nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego.

Oznacza to, że mogą z niego skorzystać również kobiety prowadzące działalność gospodarczą, które uzyskały prawo do zasiłku z innego tytułu, na przykład w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę.

Zwolnienie ze składki zdrowotnej a dokumentacja rozliczeniowa ZUS

Korzystanie ze zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej nie oznacza jednak braku jakichkolwiek obowiązków sprawozdawczych wobec ZUS.

Przedsiębiorca nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i jest zobowiązany do składania deklaracji rozliczeniowych.

W deklaracji ZUS DRA wykazuje się podstawę wymiaru składki oraz osiągnięty przychód lub dochód, natomiast sama składka zdrowotna powinna zostać wskazana w wysokości 0 zł.

Co istotne, przychody lub dochody osiągnięte w okresach korzystania ze zwolnienia nie są uwzględniane przy ustalaniu rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej.

Osoby współpracujące

Warto wskazać, że omawiane preferencje w zakresie składki zdrowotnej nie dotyczą jedynie samych przedsiębiorców, mogą one obejmować również osoby współpracujące, w szczególności członków rodziny pozostających z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Jeżeli spełnione są ustawowe warunki, także w ich przypadku możliwe jest zastosowanie zwolnienia.

Trzeba jednak pamiętać, że nie chodzi tutaj o spełnienie wymogów przez samego przedsiębiorcę, a osobę współpracującą – to ona samodzielnie musi wypełnić ustawowe przesłanki.

Utrata prawa do zwolnienia

Zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej ma charakter warunkowy i tymczasowy. Przysługuje wyłącznie w tych miesiącach, w których spełnione są wszystkie wymagania ustawowe.

Przekroczenie limitu przychodu lub zmiana formy opodatkowania powoduje konieczność powrotu do opłacania składki, co najmniej w wysokości minimalnej – w 2026 roku wynosi 432,54 zł miesięcznie.

Artykuł przygotowany przez naszego specjalistę Radosława Pilarskiego