Przedsiębiorcy coraz częściej inwestują w kryptowaluty, przyjmują je jako zapłatę albo handlują nimi na giełdach. Od 2019 r. przychody ze zbycia kryptowalut rozlicza się według odrębnych zasad – nie w KPiR, lecz w zeznaniu PIT-38, nawet jeśli transakcje są związane z firmą. Sprawdź, jak rozliczyć kryptowaluty w PIT, czy obrót nimi podlega VAT i PCC oraz jakie obowiązki wprowadzają nowe przepisy unijne.
Kryptowaluty w podatku dochodowym
Ustawa o PIT posługuje się pojęciem waluty wirtualnej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (art. 5a pkt 33a ustawy o PIT). Przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych należą do źródła „kapitały pieniężne”. Ponieważ działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o PIT nie obejmuje przychodów zaliczanych do tego źródła, przychodów ze zbycia kryptowalut nie wykazuje się w KPiR ani w zaliczkach na podatek od działalności – nawet jeśli przedsiębiorca handluje nimi w ramach firmy. Wyjątkiem są podmioty świadczące usługi w zakresie walut wirtualnych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (np. kantory i giełdy kryptowalut) – u nich przychody ze zbycia walut wirtualnych są przychodami z działalności gospodarczej.
Zasady rozliczenia:
- przychód powstaje przy wymianie kryptowaluty na pieniądze (złote lub walutę obcą) albo na towar lub usługę; wymiana jednej kryptowaluty na inną nie powoduje przychodu,
- koszty to udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie kryptowalut i koszty ich zbycia (np. prowizje giełd); nadwyżka kosztów nad przychodami z kryptowalut przechodzi na kolejny rok (art. 22 ust. 14–16 ustawy o PIT),
- stawka podatku wynosi 19% dochodu (art. 30b ust. 1a ustawy o PIT),
- rozliczenie następuje w zeznaniu PIT-38 do 30 kwietnia następnego roku; w trakcie roku nie płaci się zaliczek,
- strat ze zbycia walut wirtualnych nie odlicza się w kolejnych latach na zasadach ogólnych (art. 9 ust. 3a pkt 2 ustawy o PIT) – rozlicza się je przez przeniesienie nadwyżki kosztów.
Dochodu z kryptowalut nie łączy się z dochodem z działalności opodatkowanej skalą, podatkiem liniowym czy ryczałtem. Wydatki na kryptowaluty nie są też kosztem prowadzonej działalności.
Zapłata kryptowalutą za towary i usługi firmy
Jeżeli klient płaci firmie kryptowalutą, przychodem z działalności jest wartość sprzedanego towaru lub usługi – według zasad ogólnych, z przeliczeniem na złote. Późniejsza sprzedaż otrzymanej kryptowaluty jest już odrębnym zdarzeniem, rozliczanym w PIT-38.
Spółki kapitałowe
Opisane zasady dotyczą osób fizycznych. W spółkach opodatkowanych CIT przychody i koszty związane z kryptowalutami również rozlicza się według odrębnych reguł – przed rozpoczęciem takich transakcji w spółce warto ustalić sposób ich ujęcia z księgowym.
Kryptowaluty a VAT
Wymiana kryptowalut na waluty tradycyjne i odwrotnie, wykonywana odpłatnie w ramach działalności (np. przez kantor), jest według orzecznictwa TSUE i praktyki organów podatkowych usługą finansową zwolnioną z VAT. Samo wydobywanie kryptowalut (tzw. kopanie) nie podlega VAT.
Przy sprzedaży towarów lub usług za kryptowalutę VAT rozlicza się normalnie – kryptowaluta jest tylko formą zapłaty. Fakturę wystawia się w złotych lub w walucie obcej (nie w kryptowalucie), a od 2026 r. – w KSeF.
Kryptowaluty a PCC
Sprzedaż i zamiana walut wirtualnych są zwolnione z podatku od czynności cywilnoprawnych (art. 9 pkt 1a ustawy o PCC). Wcześniej, dla umów zawartych od 13 lipca 2018 r. do 30 czerwca 2020 r., obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów o zaniechaniu poboru PCC od takich umów. Obecnie przy kupnie i sprzedaży kryptowalut nie trzeba więc składać deklaracji PCC-3.
Nowe przepisy: MiCA i DAC8
Od 30 grudnia 2024 r. w całej Unii stosuje się rozporządzenie MiCA (UE 2023/1114), które reguluje rynek kryptoaktywów i działalność dostawców usług w tym zakresie. Z kolei unijna dyrektywa DAC8 nakłada na operatorów kryptoaktywów obowiązek zbierania i przekazywania administracjom podatkowym informacji o użytkownikach i ich transakcjach. W Polsce w marcu 2026 r. wydano rozporządzenia określające sposób przesyłania tych informacji. W praktyce oznacza to, że urząd skarbowy będzie miał wgląd w transakcje na giełdach, dlatego warto rzetelnie dokumentować zakupy i sprzedaż kryptowalut.
Jak dokumentować transakcje?
- przechowuj historię transakcji z giełd i portfeli, potwierdzenia przelewów i zestawienia prowizji,
- przeliczaj kwoty w walutach obcych na złote po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień transakcji,
- pamiętaj, że koszty nabycia możesz rozliczyć dopiero w roku, w którym je poniosłeś, a niewykorzystaną nadwyżkę – w kolejnych latach.
Rozliczenia kryptowalut bywają złożone, szczególnie przy dużej liczbie transakcji i operacjach poza Polską. W razie wątpliwości warto wystąpić o interpretację indywidualną. Przeczytaj też: Przychód a dochód – jaka jest różnica?
